Biografia
30.11.1999

10 czerwca 1930

Jacek Trznadel urodził się w Olkuszu pod Krakowem, jako syn Edwarda Trznadla, urzędnika administracji państwowej (po wydziale prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego) i Ireny Trznadlowej z domu Kapel, nauczycielki (po seminarium nauczycielskim w Krakowie). Był drugim dzieckiem w rodzinie (przed nim Andrzej, ur. 1924). Ochrzczony w katedrze olkuskiej. Ojciec matki pochodził z góralskiej rodziny w Czarnym Dunajcu na Podhalu (Kaplowie), matka matki była pół Czeszką (Štaffa), pół Niemką (Schindler). 1931

1931

Urodził się jego drugi brat, Wojciech.

1937

Ojciec przeniósł się z rodziną do Zawiercia, gdzie objął funkcję starosty powiatowego.

1938-1939

Ukończył trzy pierwsze klasy szkoły podstawowej.

2 września 1939

Wyjechał z Zawiercia pociągiem ewakuacyjnym z matką, braćmi i Nianią Anielą.

4 września 1939

W czasie bombardowania pociągu ewakuacyjnego pod stacją Sędziszów (za Tunelem) zginął jego piętnastoletni brat Andrzej (pochowany na cmentarzu w Sędziszowie).

wrzesień 1939

Do końca miesiąca pobyt rodziny na tułaczce we wsi Piotrkowice koło Wodzisławia, następnie powrót do Zawiercia, gdzie jednak mieszkanie rodziny zajął nowy niemiecki Landrat.

1939 - 1940

W Zawierciu ukończył 4 klasę szkoły powszechnej.

1940

W końcu roku rodzina przeniosła się do Krakowa, dokąd powrócił z ewakuacji ze Lwowa ojciec.

1943

Ukończył siedmioklasową szkołę powszechną na Prądniku Czerwonym.

Lata wojny w Krakowie

Czyta wydawnictwa konspiracyjne (m.in. „Biuletyn Informacyjny”). Ojciec w AK. W mieszkaniu ciotki (siostra ojca) tajne wykłady wydziału historii UJ.

1943 - początek 1945

Ukończył pierwszy i zaczął drugi rok tzw. Szkoły Handlowej w Krakowie, z polskim językiem nauczania.

1945

Do czerwca ukończył pierwszą klasę w IV Gimnazjum im. H. Sienkiewicza na ul. Krupniczej w Krakowie.

1945-1946

Do czerwca 1946 ukończył drugą i trzecią klasę w IV Gimnazjum im. H. Sienkiewicza w Krakowie.

3 maja 1946

Był świadkiem historycznej manifestacji studenckiej w Krakowie.

lipiec 1946

Rodzina przeniosła się do Wrocławia, gdzie od maja 1945 roku ojciec organizował polską administrację.

1946-1947

Ukończył IV klasę w II gimnazjum i liceum ogólnokształcącym przy ul. Parkowej. Napisał w tym czasie i próbował wystawić na szkolnej scenie składankę Wojenna pieśń polska (od Bogurodzicy do Czerwonych maków na Monte Cassino). W czasie prób nastąpił zakaz kuratorium szkolnego.
Do jego przyjaciół należeli młodzi ludzie z rodzin diaspory lwowskiej.

1947-1949

Uczęszczał do I Liceum Ogólnokształcącego przy ul. J. Poniatowskiego we Wrocławiu. Opiekunem jego klasy maturalnej był latynista, cichociemny, Adam Trybus, zaś polonistką Maria Przybytkowa, maturalna polonistka Czesława Miłosza w Wilnie. Maturę zdał z języka łacińskiego, francuskiego i polskiego.

1948

Zapisał się do młodzieżowej organizacji PPS-OMTUR. Po fuzji PPS-PPR przeniesiony automatycznie do ZMP.

1949

Debiut poetycki w piśmie wrocławskim „Słowo Polskie”, pod pseudonimem.

1949

Wyreżyserował i wystawił po egzaminie maturalnym Scenę więzienną z III części Dziadów Mickiewicza na scenie szkolnej w I Liceum (wśród kolegów-aktorów tego przedstawienia, obok reżysera, m.in. Bogusz Bilewski, Leszek Wojciechowski, Jan Kulczyński). Zakaz władz wystawiania tej inscenizacji na scenach świetlic robotniczych Wrocławia.

1949

Tuż po maturze decyzja o oddaniu legitymacji ZMP (ryzyko nie dostania się na studia) i rezygnacja – po perswazji kolegów, którzy nie doręczyli legitymacji władzom dzielnicowym ZMP.

1949

Po egzaminie wstępnym studiował na polonistyce wrocławskiej pod kierunkiem prof. Tadeusza Mikulskiego.
Od tego roku publikował recenzje w prasie literackiej, zgodne na ogół z tendencjami socrealizmu.

1951

Po ukończeniu drugiego roku polonistyki na Uniwersytecie Wrocławskim przeniósł się na dalsze studia do Warszawy.

1952

Rozpoczął pracę w Instytucie Badań Literackich w Warszawie pod kierunkiem prof. Stefana Żółkiewskiego.

1954

Obronił pracę magisterską: „Międzywojenna twórczość Mieczysława Jastruna”. W tym samym roku wydał w historycznoliterackiej serii Ossolineum książkę o całej twórczości Jastruna. Zwłaszcza druga część rozprawy skażona jest duchem metody socrealizmu.

1955

Narodziny jego córki Anny.

1956

Na fali naiwnego uniesienia możliwością wywalczenia prawdy w życiu społecznym, po odsłonięciu niektórych zbrodni Stalina przez Chruszczowa i dojściu Gomułki do władzy w duchu rzekomej „odnowy”, podjął decyzję o członkostwie w PZPR. Jednocześnie w artykułach z „Nowych Sygnałów” krytykował pojęcie mitu komunistycznego.

1958

W referacie o pojmowaniu historii, dla organizacji partyjnej w IBL, odżegnał się od marksizmu i determinizmu historycznego, formułując pojęcie historii jako niekontrolowanej „ciemnej rzeki”.

1964

Obronił pracę doktorską o twórczości Bolesława Leśmiana.
Wydał pierwszy zbiór poezji Wyjście, tu m.in. cykl Elegii.
Nagroda im. Tadeusza Mikulskiego za książkę Twórczość Leśmiana

1958-1965

Wydał trzy tomy krytycznego opracowania szkiców literackich, listów, utworów rozproszonych i poezji Bolesława Leśmiana.

1966

Wydał zbiór esejów literackich: Róże trzecie.

1966

Wyjazd do Paryża, gdzie objął funkcję lektora języka polskiego w sekcji polskiej na slawistyce Sorbony.

1966-1970

Pobyt w Paryżu, wykłady z języka, literatury i kultury polskiej na Sorbonie przy katedrze kierowanej przez Jean’a Bourilly. Zajęcia odbywały się w Grand Palais. Prowadził także zajęcia lektorskie na uniwersytecie w Nanterre pod Paryżem.

Zwiedzał prowincję francuską, Belgię, Holandię, Niemcy, Włochy i Austrię.

Mieszkał pod Paryżem w Sarcelles-Lochères, następnie w XV dzielnicy Paryża.

1968

Obserwował z bliska i krytycznie tzw. rewoltę studencką.

1970

W końcu stycznia powrócił z Paryża. W lutym tego roku oddał legitymację partyjną PZPR. Przy tej okazji kontrowersja ideowa z M. Janion, sekretarzem POP i Stefanem Żółkiewskim. Dalsza praca w Instytucie Badań Literackich PAN.

1971

Wydał drugi zbiór poezji: Gdzie indziej.

1974

Wydał trzeci zbiór poezji: Rana.

1975

Zmarła we Wrocławiu jego matka.

1975

W grudniu tego roku podpisał tak zwany list 59 intelektualistów, przeciw polityce partii. W następnym roku podpisał różne polityczne oświadczenia środowiska intelektualnego.

1976

Przesłuchiwany przez SB z powodu listu 59.

1976

Obronił pracę habilitacyjną o twórczości Cypriana Norwida (książka Czytanie Norwida, 1978)

1978

Wydał dwie książki: Czytanie Norwida i Płomień obdarzony rozumem (eseje literackie i przekłady)

1979

Wydał czwarty zbiór poezji: Więcej niż można mieć.

1978-1983

Na prywatne zaproszenie paryskiego uniwersytetu Sorbony objął od jesieni 1978 funkcję dyrektora sekcji polskiej i profesora literatury polskiej (z kolejnych nominacji prezydentów: Valéry Giscar d’Estaing, oraz François Mitterand) na wydziale slawistyki, przejmując te funkcje od prof. Zygmunta Markiewicza. Wyjazd ten nie był wynikiem umów i nie podlegał kontroli władz naukowych PRL.
Pełnił te funkcje do końca 1983. Zajęcia odbywały się w Grand Palais. Okresowo prowadził też zajęcia z kultury polskiej w tzw. Centre Censier, ośrodku Sorbony w Paryżu.
Współpracował z encyklopedią Grand Larousse Universel opracowując większość haseł z literatury polskiej.
Mieszkał kolejno w XX, XI i znów XX dzielnicy Paryża.

1981-1982

Wziął udział w deklaracjach uczonych francuskich i publikacjach w pismach francuskich („La Quinzaine Littéraire”) przeciw stanowi wojennemu w Polsce.

1983

Początek współpracy z „Kulturą” paryską.

1983 grudzień

Powrócił na stałe z Francji do Polski.

1984

Kupił domek na wsi, koło Ojrzenia, gdzie pracuje i spędza większość urlopów letnich.

1884-1989

Współpraca z pismami drugiego obiegu.

1984-2000

Pracował w Instytucie Badań Literackich PAN, od 1992 jako profesor nauk humanistycznych. Mieszkał i mieszka w Warszawie.

1986

W Instytucie Literackim w Paryżu ukazała się jego Hańba domowa (wznowienie 1988, wydanie w drugim obiegu 1986, 1987).
Zmarł we Wrocławiu jego ojciec.

1987

Otrzymał nagrodę Niezależnego Komitetu Kultury Solidarności za książkę Hańba domowa.

1987 listopad

Odwiedził USA, wygłosił referat na kongresie Leśmianowskim w Chicago.

1988

W wydawnictwie Libella w Paryżu wydał książkę: Polski Hamlet. Kłopoty z działaniem – rozprawę o stosunku do działania w literaturze polskiej – od Słowackiego do Herberta. Przedruk w wydawnictwie Nowa drugiego obiegu (1989), tu Errata ważniejszych błędów wydania Libelli. Drugie wydanie, rozszerzone, 1995.

1989

Zmarła Niania Aniela, żyjąca z rodziną od 1923 roku.

1990

Był jednym z inicjatorów założenia Polskiej Fundacji Katyńskiej (członek Rady) i Niezależnego Komitetu Badania Zbrodni Katyńskiej.

1991

Wydał piąty zbiór poezji: Podróże darmowe.

1992

W serii historycznej „Passages”, wydawnictwa Le Cerf w Paryżu, wydał francuskie tłumaczenie Hańby domowej (La Honte). Wcześniej fragmenty książki były publikowane w języku angielskim oraz duńskim.

1994

Wydał tom szkiców historycznych poświęconych sprawie Katynia Powrót rozstrzelanej armii.
Wydał zbiór esejów literackich z literatury polskiej i francuskiej oraz przekładów: Ocalenie tragizmu.

1994

Był członkiem komisji opracowującej projekt konstytucji RP z ramienia Solidarności.

1995

W wydawnictwie krakowskim „Arcana” (stały współpracownik pisma „Arcana”) wydał zbiór opowiadań katyńskich: Z popiołu czy wstaniesz?

1995

Był przewodniczącym komitetu wyborczego Jana Olszewskiego w wyborach prezydenckich.

1997

Wydał szósty zbiór poezji: Dzikie gęsi. Podręczna centuria snów.

1997

Otrzymał nagrodę im. J. Łojka, Instytutu Józefa Piłsudskiego w New Yorku, za „walkę z fałszem i zdradą w życiu narodowym”.

1998

Opracował i wydał po raz pierwszy Zdziczenie obyczajów pośmiertnych Bolesława Leśmiana.

1999

Otrzymał nagrodę im. Leszka Proroka za tom „opowiadań katyńskich”: Z popiołu czy wstaniesz? (1996) i odebrał ją w Kórniku pod Poznaniem.

2002

Został członkiem jury literackiej nagrody im. Józefa Mackiewicza.

2003

Wydał zbiór esejów i przekładów: Spojrzeć na Eurydykę. Kraków 2003. Arcana. Na okładce rzeźba Igora Mitoraja. s. 392

2003

Wydał zbiór poezji: Utajone w oddechu. Wiersze wybrane. Lublin 2003. Test. s. 457

2004

Wydał zbiór esejów: Spór o całość. Polska 1939-2004 (Warszawa 2004, Antyk, s. 326)

2008

Ukazuje się nowy zbiór poezji Jacka Trznadla: „Bez odbioru”. Lublin 2008, Test.

W roku 2008 przyznano główną nagrodę im. Józefa Mackiewicza książce Jarosława Marka Rymkiewicza „Wieszanie. W czasie obrad jury Jacek Trznadel głosował przeciw tej decyzji.